Merhaba, kitap değerlendirmeme geçmeden önce yazar Yeşim Özen Açıl hanım‘a dikkat çekmek isterim. 

Yeşim Özen Açıl’ı bu kitapla tanıdım ve açıkçası sadece yazdıklarıyla değil, arkasındaki hikâyeyle de çok etkilendim. Eğitim teknolojileri alanında derinleşmiş, hem akademik birikimi olan hem de sahada çocuklara birebir dokunan bir eğitimci. ENKA Okulları’nda bilişim teknolojileri öğretmeni olarak çalışıyor ama yaptığı işler bunun çok ötesinde. Özellikle hastanede tedavi gören çocuklara yönelik artırılmış gerçeklik ve kodlama projeleri, ona duyduğum hayranlığı katladı diyebilirim.

Eğitim Teknolojileri Zirvesi’nde yürütme kurulunda olması, sosyal medya komitesini yönetmesi, dijital hikâye anlatımıyla aldığı ödüller… Tüm bunlar, teknolojiyle eğitimi gerçekten anlamlı bir şekilde buluşturduğunu gösteriyor. Ama bence onu özel kılan şey; teknolojiye sadece teknik bir araç olarak değil, çocukların hayatına umut ve iyilik taşıyan bir köprü olarak bakması.

İlk kitabı “Tekno Tavşan Teta”dan bu yana çocuklara teknolojiyi sevdiren, düşündüren ve yön gösteren içerikler üretmesi çok kıymetli. Onun yazdıklarını okurken, “iyi ki böyle öğretmenler var” dedim. Eğitimde fark yaratan, kalbiyle iş yapan bir isim.

Hadi şimdi seriye geçelim. 

***

Eğer fark ettiyseniz, Tekno Tavşan Tata “Dijital Ayak İzini Öğreniyorum” Serisini Çocuklar için Güvenli İnternet Serimde anlatmıştım. O zaman Tekno Tavşan’ın ikinci bir serüveni olduğunu bilmiyordum. 2017 basım olan Dijital Ayak İzi sonrası 2019 yılında Dijital Vatandaşlığı Öğreniyorum serüveni gelmiş. Hemen sipariş verdim, geldiğinde çok şaşırdım zira 130 sayfa beklemiyordum! 

Dolayısıyla bu seri ayrı bir inceleme yazısını hak etti diye düşündüm

Her iki kitap da kazanımlar listesi ile başlıyor olması çok güzel. Keşke tüm çocuk kitapları böyle başlasa. Kazanımlar şöyle : 

Dijital Ayak İzini Öğreniyorum Kazanımları:

Bu kitabı okuduğumda:

1. İnternet hakkında bilgi sahibi olacağım.

2. İnternette bıraktığım izlerin dijital ayak izi olarak adlandırıldığını öğreneceğim.

3. Dijital ayak izi bıraktığım için;

• oyun oynarken,

• herhangi bir amaçla internete erişirken

• veya teknolojik araçları kullanırken

dikkat etmem gereken önemli noktalar hakkında bilgi sahibi olacağım.

Dijital Vatandaşlığı Öğreniyorum Kazanımları :

Bu kitabı okuduğumda:

1. Dijital vatandaşlık kavramı hakkında bilgi sahibi olacağım.

2. Dijital vatandaşlığın dokuz farklı boyutu olduğunu öğreneceğim.

3. Bu dokuz boyutu öğreneceğim:

• dijital sağlık

• dijital etik

• dijital erişim

• dijital ticaret

• dijital iletişim

• dijital okuryazarlık

• dijital hukuk

• dijital güvenlik

• dijital hak ve sorumluluklar

4. Teknolojik cihazlar ve interneti kullanırken dikkat etmem gereken önemli noktalar hakkında bilgi sahibi olacağım.

5. Bu önemli noktaların, hangi dijital vatandaşlık boyutu altında incelendiğini öğreneceğim.

Bir başka ilginç gelen, ilk seri olan Dijital Ayak İzi serüveninin böyle güzel bir görsel ile özetlenmesi. 

 

Böylece bıraktığımız yerden devam edebiliyoruz. 

Dijital Vatandaşlık kitabında kazanımlarda da yazdığım gibi 9 boyut 9 hikaye ile işleniyor. Hikayelerin işlenme şekilleri ve diyaloglar itibariyle çocuksu, ama fikirler güzel. 10 yaşındaki kızıma verdim bu yüzden, sence hangi yaşlar için uygun diye sordum. 7-9 yaş arası dedi. Kendi için biraz çocuksuymuş

Mesela ana karakterin Tekno Tavşan ile buluşması için saat 21:00’de yatmış olması gerekiyor. Kız baytlar dünyasındaki ziyareti sonrasında hemen ekranları bırakıp tüm gün bisiklet sürüyor Yani küçükler için kavramlardan bahsetmek için olabilir; ama 10 yaş itibariyle kitabı hikayeleri okuyarak olmasa da içindeki soruları kullanarak biraz da ChatGPT yardımıyla aktivite malzemesi olarak kullanabilirsiniz. 

Mesela Dijital Sağlık hikayesinin sonunda bu şekilde sorular var. 

ETİK konusunun işlendiği hikaye bana P4C oturumlarımı hatırlattı. Etik konusunda normal hayatta konuşma fırsatımız olmaz; çocuğumuzun düşüncelerini tahmin edebiliriz ama tercihleri bazen şaşırtabilir. Bu nedenle “görünmezlik pelerini giymiş olsaydın” ile başlayan bir soru çocuğunuzun düşünce yapısı hakkında çok ipucu verebilir. 

ERİŞİM konusunun işlendiği hikayede de okulların teknoloji eğitimleri arasındaki fark vurgulanıyor. Bu eşitsizliği bağış ile çözüyorlar. Bence bu konu hakkında konuşup farklı çözüm seçenekleri üzerine beyin fırtınası yapılabilir. 

TİCARET konusunda internet üzerinden yapılan alışverişe değinilmiş. Ailelerin de bilinçsiz olduklarında çocuklarını yanlış yönlendirebileceğine dair bir tartışma konusu yapılabilir. Tabii bu bilinçsiz alışveriş durumu kredi kartı bilgilerinin izinsiz kullanımına izin verecek şekilde ihmalden kaynaklanıyor hikayede; halbuki bu internet alışverişi durumunun çok farklı boyutları da var. Dijital Mindfulness eğitimimde bahsediyorum çözüm önerimle birlikte. 

İLETİŞİM 

devam edeceğim. 

 

Merhaba, kitap değerlendirmeme geçmeden önce yazar Yeşim Özen Açıl hanım‘a dikkat çekmek isterim. 

Yeşim Özen Açıl’ı bu kitapla tanıdım ve açıkçası sadece yazdıklarıyla değil, arkasındaki hikâyeyle de çok etkilendim. Eğitim teknolojileri alanında derinleşmiş, hem akademik birikimi olan hem de sahada çocuklara birebir dokunan bir eğitimci. ENKA Okulları’nda bilişim teknolojileri öğretmeni olarak çalışıyor ama yaptığı işler bunun çok ötesinde. Özellikle hastanede tedavi gören çocuklara yönelik artırılmış gerçeklik ve kodlama projeleri, ona duyduğum hayranlığı katladı diyebilirim.

Eğitim Teknolojileri Zirvesi’nde yürütme kurulunda olması, sosyal medya komitesini yönetmesi, dijital hikâye anlatımıyla aldığı ödüller… Tüm bunlar, teknolojiyle eğitimi gerçekten anlamlı bir şekilde buluşturduğunu gösteriyor. Ama bence onu özel kılan şey; teknolojiye sadece teknik bir araç olarak değil, çocukların hayatına umut ve iyilik taşıyan bir köprü olarak bakması.

İlk kitabı “Tekno Tavşan Teta”dan bu yana çocuklara teknolojiyi sevdiren, düşündüren ve yön gösteren içerikler üretmesi çok kıymetli. Onun yazdıklarını okurken, “iyi ki böyle öğretmenler var” dedim. Eğitimde fark yaratan, kalbiyle iş yapan bir isim.

Hadi şimdi seriye geçelim. 

Tekno Tavşan Tata dışındaki 4 kitabın son sayfasında yazarın ebeveynlere notu var konuyla ilgili. Yazarın yaklaşımını beğendim. Size bu notun özetini de paylaşacağım. 

1. TELEFON TOFİ

“Telefonla vakit geçirmeye mola verip Vovo’nun maceralarını okumaya ne dersin?

Çocukların son zamanlarda çok vakit geçirmeye başladığı teknolojik cihazlardan biri olan telefonlar ve telefonlar üzerinden yapılan dolandırıcılıklar üzerine farkındalık oluşturmak için yazılmış bir masal kitabı”

 

 

 

 

 

Yazarın Ebeveynlere Notu : 

Yazar, teknolojinin gelişimiyle birlikte telefonların sadece iletişim aracı olmanın ötesine geçtiğini ve hayatımıza pek çok yeni özellik kazandırarak girdiğini anlatıyor. Özellikle çocukların telefonları oyun ve video izleme amacıyla kontrolsüzce kullanmalarının fiziksel, zihinsel ve sosyal gelişimlerine zarar verebileceğini vurguluyor. Bu bağlamda uzmanların uyarılarına dikkat çekerek, uzun süreli telefon kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan duruş bozukluklarından biri olan “text neck” (mesaj boynu) sendromuna değiniyor.

Yazar, telefonların çocuklar tarafından bir oyuncak gibi görülmemesi gerektiğini, ebeveynlerin bu konuda tutarlı bir duruş sergilemeleri ve kurallar koymaları gerektiğini belirtiyor. Bu kuralların çocuklarla birlikte kararlaştırılması ve uygulanması, süreci daha sağlıklı hale getirecektir. Aynı zamanda telefon kullanımının zararlarının çocuklara açık bir şekilde anlatılması, onların bu konuda bilinç kazanmalarını sağlayacaktır.

Ebeveynlerin kendi telefon kullanım alışkanlıklarının da çocuklar üzerinde etkili olduğunu belirten yazar, çocuklara telefonun dışında alternatif etkinlikler sunmanın önemine dikkat çekiyor. Telefonun yemek sırasında dikkat dağıtıcı bir araç olarak kullanılmaması, çocuğun hem fiziksel sağlığı hem de teknolojiye olan bağımlılık düzeyi açısından oldukça kritiktir.

Son olarak çocukların oyun, spor ve kültürel etkinlikler gibi sosyal aktivitelere yönlendirilmesi gerektiğini savunan yazar, bu sayede hem dijital dünyadan sağlıklı bir şekilde uzaklaşabileceklerini hem de sosyal becerilerini geliştirebileceklerini ifade ediyor. Bu sürecin zaman zaman zorlayıcı olabileceğini kabul eden yazar, sabırlı ve tutarlı bir ebeveynlik yaklaşımının çocukların dijital cihazlarla olan ilişkisini sağlıklı hale getirmede büyük katkı sağlayacağını vurguluyor.

     2. BİLGİSAYAR BOTİ

“Bilgisayar oyununa mola verip Nana’nın maceralarını okumaya ne dersin?

Çocukların son zamanlarda çok vakit geçirmeye başladığı teknolojik cihazları kullanırken sağlıklarına da dikkat etmeleri gerektiği konusunda bilgi edindirmek üzere yazılmış bir masal kitabı”

 

 

 

 

 

Yazarın Ebeveynlere Notu:

Bu kitapta Yeşim Özen Açıl, teknolojik cihazların hayatımıza sağladığı kolaylıkların yanında, fiziksel sağlığımıza verdiği zararlara da dikkat çekiyor. Özellikle çocukların bilgisayar başında geçirdiği sürede ortaya çıkabilecek duruş bozuklukları, göz yorgunluğu, kol-ayak ağrıları gibi sorunlara karşı biz ebeveynleri bilinçli olmaya çağırıyor.

Yazar, çocukların ekran başında sağlıklı kalabilmeleri için basit ama etkili öneriler sunuyor: dik oturuş, ayak desteği, ekran hizalaması, doğru mesafe, sağlıklı atıştırmalıklar ve en önemlisi de hareket etmeyi unutmamak. Her otuz dakikada bir verilen küçük molaların, çocukların beden ve zihin sağlığı için ne kadar kıymetli olduğunun altını çiziyor.

Bu kitapta sadece fiziksel ergonomi değil, aynı zamanda teknolojiyi dikkatli ve bilinçli kullanma alışkanlığı da merkeze alınıyor. Emerson’un “Sağlıktan büyük zenginlik yoktur” sözüyle desteklenen mesaj çok net:

Teknoloji hayatımızda kalıcı ama sağlığımızı feda etmeden, doğru kullanmayı öğrenmeliyiz.

Yeşim Özen Açıl, her zamanki gibi teknolojiyle yasakçı değil, rehber bir ilişki kurmayı savunuyor. Ve bu kez bizi, çocuklarımızın dijital sağlık bilincini henüz küçük yaşlardan itibaren inşa etmeye davet ediyor.

      3. TABLET TOBİ

“Tabletinle oynamadan önce Susi ve Tablet Tobi’nin hikayesini okumaya ne dersin?

Çocukların üçte birinin yürümeyi ya da konuşmayı öğrenmeden önce tablet kullanmayı öğrendiği çağımızda tablet kullanma konusunda bilinç oluşturmak üzere yazılmış bir masal kitabı”

Yaş itibariyle okul öncesi hedeflendiği için tablet kullanım süresine dikkat çekmek için “tabletin çok yorulduğu” üzerine empati geliştirilmeye çalışılmış. Zavallı Tobi çok yoruluyor diyerek az kullanıma yönlendiriyor. Bu şekilde başlanabilir elbet. Ama sonrası da önemli. 

 

 

 

 

 

Yazarın Ebeveynlere Notu : 

Bu kitapta Yeşim Özen Açıl, tablet kullanımının çocukların hayatında nasıl hızla yaygınlaştığını ve bu sürecin onların bedensel, zihinsel ve duygusal gelişimleri üzerindeki etkilerini derinlemesine ele alıyor. Artık bir tabletin sadece oyun ya da video aracı değil, çocukların dünyasında “eksik hissedilen” bir ihtiyaç gibi görüldüğünü gözler önüne seriyor.

Yazar, bilimsel araştırmalardan da destek alarak, 0-2 yaş grubunun ekranla hiç tanışmaması, 3-5 yaş grubunun günde en fazla 1 saat ve 6 yaş üzerinin en fazla 2 saat ekran kullanması gerektiğini vurguluyor. Ancak önemli olanın sadece süre değil, içerik ve ebeveynin rehberliği olduğunu özellikle belirtiyor.

Çocuklara ekran sınırı koymanın yanı sıra, ekranın alternatifi olabilecek oyunlar, etkinlikler ve birlikte geçirilen kaliteli zamanın önemine dikkat çekiyor. Çocuğa “dur” demekten çok, birlikte kurallar belirleyip sorumluluk vermenin daha etkili olacağını savunuyor.

Tabletlerin yemek masasında kullanılmaması gerektiğini özellikle vurgulayan yazar, “tablet bitince değil, oyun bitince kalkılır” anlayışını değiştirmemiz gerektiğini belirtiyor. Ayrıca çocukların oynadığı içerikleri mutlaka ebeveynlerin de bilmesini, birlikte değerlendirmesini öneriyor.

Ve çok çarpıcı bir alıntıyla kitabın mesajını özetliyor:

“Teknolojiyi tümüyle yermek, tuzdan arındırılmış deniz suyu ile yeşeren bahçeleri görmeden gelmek; onu gözü kapalı övmek ise Hiroşima’yı unutmaktır.”

Yani mesaj açık: Teknolojiyi ne tamamen şeytanlaştırmalı, ne de sorgusuz kabullenmeliyiz.

Çocuklarımızı bu dijital dünyanın içinde bilinçli, kontrollü ve dengeli bir şekilde büyütmek için bizim yönlendirmemize ihtiyaçları var.

       4. BİRAZ DAHA YOUTUBE İZLEYEBİLİR MİYİM?

“Youtube videonu durdurup Dada’nın maceralarını okumaya ne dersin?

Çocukların son zamanlarda en çok sevdiği şeylerden biri olan Youtube’da video izleme konusunda farkındalık oluşturmak üzere yazılmış masal kitabı.”

Önemli not : Hikayede anne Dada’ya ekranı veriyor ve misafirlerle sohbete dalıyor. Sonra neden süreni aştın, gözlerin yoruldu diyor  

Açıkçası bu kitabı okurken ebeveynin tutumunu da eleştirmek için alan açmanızda fayda var. Acaba bu hikayede anne ne yapabilirdi vb sorular faydalı olacaktır. 

 

 

 

 

 

Yazarın Ebeveynlere Notu:

Yeşim Özen Açıl bu kitabında, teknolojinin çocukların hayatına hızlı ve kontrolsüz bir şekilde girdiğini, özellikle YouTube videoları izleme alışkanlığının küçük yaşlarda yaygınlaştığını anlatıyor. Henüz konuşamayan çocukların bile ekranlar karşısında uzun vakit geçirmeye başlaması, yazarın dikkat çektiği önemli bir mesele. Ancak bu duruma yasaklarla değil, bilinçli ve dengeli bir yaklaşımla karşılık verilmesi gerektiğini savunuyor.

Araştırmalarla da desteklediği şekilde, küçük yaşta ekran karşısında geçirilen sürenin çocukların gelişimini olumsuz etkilediğini belirtiyor. Bu nedenle, çocuklarla birlikte kurallar koymayı, ekran süresini sınırlamayı ve içerikleri dikkatle seçmeyi öneriyor. Ayrıca ekranla geçirilen vaktin ailece, birlikte anlamlandırılmasının çocuklar üzerinde çok daha olumlu bir etkisi olduğunu vurguluyor.

Yazar, teknolojiyle barışık ama sınırları olan bir yaklaşımın en sağlıklı yol olduğuna inanıyor. Çocuklara yasak koymak yerine, teknolojiyi doğru kullanma becerisi kazandırmanın önemine dikkat çekiyor. Ebeveynlere, içerik seçiminden uygulama kontrolüne, dijital oyunlardan güvenlik önlemlerine kadar birçok pratik öneri sunuyor.

Ve mesajını şu cümleyle çok güzel özetliyor:

“Bugünün çocuklarını dünün yöntemleri ile eğitirsek, onları yarınların dışında bırakırız.”

Bu kitap, çocuklarını dijital dünyanın tehlikelerinden korumakla yetinmeyip, onları bu dünyanın bilinçli bireyleri olarak yetiştirmek isteyen ebeveynler için bir rehber niteliğinde.

       5. TEKNO TAVŞAN TATA İLE TEKNOLOJİK MASALLAR SERİSİ – 1

       DİJİTAL AYAK İZİNİ ÖĞRENİYORUM.

Bu kitap diğer 4 kitaba göre biraz daha ilkokul seviyesine uygun gibi. Daha uzun anlatımlar var. Dijital Ayak izi kavramı da, serinin devamı olan Dijital Vatandaşlık kavramı da okul öncesi için ağır olabilir. 

Kitabın konusu şöyle :

Tina teknolojiyi ve teknolojik aletleri kullanmayı çok seven bir kız çocuğudur. İnternette oyunlar oynamayı bahçelerinde arkadaşları ile oyun oynamaya tercih etmektedir. Bir gün anne ve babasının ısrarıyla arkadaşlarıyla oyun oynamak için bahçelerine çıkan Tina’nın yolu Tekno Tavşan Tata ile kesişir. Baytlar Diyarına doğru heyecan dolu bir yolculuğa çıkan ikili, internet ve dijital ayak izi kavramlarının derinliklerine indikleri bir macera yaşarlar. 

Hikayenin sonunda bazı sorular hazırlamış Yazar. Hem kitap hakkında aklımızda neler kalmış onu görmek için hem de sonrasında tartışmak için. Karakterlerin boyama sayfaları da var. Tam bir etkinlik kitabı olmuş. 

 

 

 

 

 

 

Kitabın arka sayfasında okuyucu yorumları arasında sektörün önde gelen uzmanları olduğu için onları da paylaşmak istedim. 

“Çocuklara interneti ve internet güvenliğini anlatmanın daha keyifli ve öğretici bir yolu olamazdı. Tavşan tata, Alice Harikalar Diyarındaki ünlü tavşanın 21.yy için kurgulanmış en yaratıcı versiyonu olarak karşımıza çıkıyor. Tavşan Tata’nın başka hikayelerini okumak için sabırsızlanıyorum.”

Eğitim Teknolojileri Zirvesi Koordinatörü ve Yıldız Teknik Ünv Öğr Görevlisi Işıl Boy Ergül 

“Geleceğimiz ancak ve ancak hem doğayı hem teknolojiyi seven çocuklarımıza güzel olabilecek. Dolayısıyla bu sevimli kitabı çok değerli buldum.”

Futurist, Ekonomist Mgen Gelecek Planlama Merkezi Kurucusu Ufuk Tarhan

 

 

 

 

 

Öncelikle:

“YUKİ ve Yapay Zeka” kitabının arka kapağına göz atalım : 

“Çocuklarımızı dijital dünyaya akıllıca hazırlamamız gerektiği aşikar. Sevgili Zeynep bu kitapta yapay zeka, kodlama ve algoritmalarla neler yapabileceğini, okuyan her çocuğun hayal gücünü zenginleştirecek bir masalla birleştiriyor.”

Pınar Koçer Özkent – Hikaye Anlatıcısı

“Dünyayı keşfeden çocuklarımıza yapay zeka daha basit anlatılamazdı. Dijital çağda hayatımızın ve işimizin bir parçası olan yapay zekayı eğlendirerek öğreten ve yönlendiren bu kitabı her çocuk okusun isterim”

İnan Acılıoğlu – Dijital Dönüşüm Danışmanı 

“NUYO ve mobil oyunlar” kitabının arka kapağına göz atalım.

“Algoritmalar üzerine çalışan IK analisti bir anne olarak bu teknolojileri çocuklarıma anlatmanın harika yolunu keşfettiği için Zeynep’i kutluyorum. Kızımın kitabı okuduktan sonra kendi hayalini paylaşma hevesi paha biçilemez. Bu serinin devamı gelmeli diye düşünüyor. Her çocuğun bu duyguyu tatmasını diliyorum. Hayallerine sağlık Zeynep!”

Burcu Kış – İnsan Kaynakları Danışmanı

“Çocuklarımızın hızla globalleşen evrenimizde, üretken, proaktif ve dünya vatandaşı bireyler olmalarına katkı sağlayacağına yürekten inandığım bu güzel eseri sadece çocuklarımıza değil yetişkin akranlarıma da çocuklarına rol model olmaları adına öneriyorum.”

Perçin İmrek – Yazar, Girişimci

“Mimo ve Robotik Kodlama” kitabının arka kapağına göz atalım : 

“Sevgili Zeynep’in dijital dünyadaki profesyonel deneyimi ile annelik serüveninden süzülmüş bir içerikle, çok keyifli bir çocuk kitabı olmuş. Dijital dünyanın içine doğan çocuklarımıza ve risklerden kaygılanan ebeveynlere bu dünyanın faydalı ve değer katan yönlerine odaklanmanın yol ve yöntemini sevimli bir dille anlatan bu kitabı okuyan çocuklar, Mimo’nun heyecan yaratıcılığına eşlik edecektir diye düşünüyorum. Yolu açık olsun.”

İlknur Uslu – Psikolog 

“Bazen biz büyüklere karmaşık gelen teknolojik terimlerin küçükler tarafından daha kolay anlaşıldığına ve kulanıldığına şahit oluyorum. Muhtemelen çocuklar aralarında geliştirdikleri yalın dille gayet güzel aktarıyorlar bu terimleri. Yeni nesilleri, bizim deyimimizle küçükleri teknolojiye yaklaştırmak, hayal ettirmek ve bu alanda üretken kılmak için hikaye ve masallar güzel bir yöntem olabilir. Kimbilir belki okuyanlar arasından dünyaca tanınmış robotik uzmanları yetişir. ELon Musk da okuyarak başlamamış mıydı?”

Sertaç Doğanay – Teknoloji İletişimcisi, Öğretim Görevlisi 

***

Yorumlardan anlaşılacağı üzerine sektör deneyim ve annelik tecrübelerinin birleştirilmesinden oluşan bu sevimli seri bir çok kazanımı barındırıyor. 

Aşağıda sayfa görsellerini paylaşacağım; yaş olarak 5-6 yaştan itibaren denenebileceğini düşünüyorum. 

 

Önce kitap arka sayfasına göz atalım : 

Çocuklar için Yapay Zeka macerası : Bilgiyle Dolu Bir Keşif Yolculuğu!

Teknoloji Dünyasının küçük bilim adamları, yapay zekaya dair tüm gizemli bilgiler sizin elinizde olacak. Robotlarla tanışacak, bilgisayarların nasıl çalıştığını öğreneceksiniz. Makinelerin sırrını keşfedecek ve yapay zekayı çözeceksiniz. 

Haydi o zaman yapay zekanın ışıklı dünyasını takip edip aradığınız sorunların cevaplarını birlikte bulalım.

***

A5 boyutundaki bu mini kitap 71 soruda yapay zeka nedir’den başlayarak her bir sayfasında o soruyu anlaşılır bir özetle cevaplayan bir yapay zeka sözlüğü gibi. 

Baştan sona okunabilir veya sayfa karıştırarak merak ettiğiniz soruların cevaplarını öğrenebilirsiniz. 

Çocuklar için hazırlandığı için oyunlaştırarak okunmasının da faydalı olacağını düşünüyorum. 

Bilgi yarışması yapılabilir, ebeveyn çocuğa sorabilir, bilirse puan verilir, sıra çocuğa geçtiğinde ebeveyne soru yöneltilebilir. 

Bu soruları bir fanus içine yazıp her gün 1 tane seçerek o soru hakkında okuyup tartışılabilir.

Chatgpt’den yardım alarak cevaplar zenginleştirilebilir.

Malum biz ebeveynler eğer bu konuda çalışmıyorsak ve okumuyorsak bilgi seviyemiz çocuklarımızla eşit olabiliyor

Ne tür sorular var derseniz ;

• Yapay Zeka Nedir?
• Yapay Zeka Ne İşe yarar?
• Yapay Zekanın Amacı nedir?
• Yapay Zekayı Nerede Kullanabiliriz? 
• Sanal Gerçeklik Gözlüğü Nedir?
• Arttırılmış Gerçeklik Nedir?
• Yapay Zeka kulanırken nelere dikkat etmeliyiz?
• Yapay Zeka Sistemleri Nasıl Eğitilir?
• Güçlü Yapay Zeka Nedir?
• Derin Öğrenme Nedir?
• İnsanlar için Yapay Zeka Zararlı Olabilir Mi?
• Üretken Yapay Zeka Nedir?
• Yapay Zeka ile Zamanda Yolculuk Yapmak mümkün mü?

Ve daha neler neler..

 

Bu aralar “kader motifi” deyimi dolanıyor hayatımda. Çevremde olan olaylar bu kelimeyi vurguluyor, içimde yankılanıyor sanki. Zihnimizin içindeki gündem, her zamanki gibi evren tarafından dış dünyada senaryolaştırılıyor ve önümüze seriliyor.

Şu an hatırlamadığım uzun bir süre önce ( pandemi öncesi) Deniz Şimşek’e instagram canlı yayınlarından birinde denk gelmiştim. 40’lı yaşların içine girip “artık…” lı cümle kurmayan yoktur sanırım. 35’imde anne oldum ve kızımın büyüdüğünü ve bana ihtiyacı olduğu zamanlarda yanında “sağlıklı ve zinde” olabilmek temel motivasyonum. 

Sağlıklı ve zinde olmak zaten mindful bir hayat sürdürme çabasındaysanız her zaman gündeminiz oluyor ama odağınız zihinsel ve ruhsal sağlık oluyor sanki. Çünkü okumalarınız, instagramda takip ettikleriniz hep bu yönde. Halbuki bunun bir adım öncesi var.

Bütünsel Mindfulness eğitim programının içeriğini hazırlarken temel vurgumdu bu ; çocuklarınızın davranışları ve sizin tepkileriniz sadece birer “sonuç.” O sonuca gelene kadar bir checklist (kontrol listesi)  olduğunun farkına varmalıyız. Bu liste aslında çok temel sadece kişisel bir kaç motif eklemeniz gerekiyor hemen elinizin altında pratik bir şekilde uygulayabilmek için. 

Birim’e dönersek eğer, ben bu kontrol listemi oluşturmaya çalışırken “evren” önüme getirdi bu sarı kitabı. Aynı zamanda dış dünyamda da kızımın “aşı zamanı” nı bu döneme denk gelecek şekilde ayarladı ki kendi doktorumuzla bir araya gelelim ve doktorumuz da Fonksiyonel Tıp Eğitimi almış olsun – sık görüşmediğimiz o dönemde. Diyorum ya, evren her zaman kusursuz bir şekilde işliyor!

Önce kızıma (Ekim 2014 doğumlu) detaylı kan tahlili yaptırdık ve ardından bedeninin ihtiyaçlarını tespit ettikten sonra desteklere planlı bir şekilde başladık. Beslenmesindeki bir eksiklik/hata sebebiyle “davranışlarına” yansıyacak olumsuz etkiyi bertaraf ederek onun gerçek anlamda sosyal-duygusal hayatındaki ihtiyaçlarına odaklanabilecektim. 

Düşünün : meditasyon yap yap ama vücudunun tolere edemediği tükettiğin bir gıda ürünü sebebiyle kaygıdan kurtulama! Çocuğun sabah kalkmakta fiziksel olarak zorlandığı için okula gitmek istemediğini ve oradan keyif almadığını düşün! 

Bunun gibi bir çok yanlış anlaşılmanın önüne geçebilecek, hayat kalitenizi arttırabilecek bir bakış açısı sunuyor bu kitap. Yer yer yoğun biyokimyasal detaylara girdiği için herkes için kolay okunabilir bir kitap olmadığını düşünüyorum; bu nedenle zaten iyice içselleştirebilmek için “özet çıkarma” yoluna gittim; ara ara göz atmak için  de kütüphaneme yerleştiriyorum   Umarım bu özet size de bakış açısı kazandırır; çözemediğiniz, aklınızı kurcalayan senaryolar için bir de bu yönden değerlendirsek mi diyebileceğiniz bir madde olur bu yazı. 

Ben özetlerimi keynote programında hazırlıyorum; bu nedenle ekran görüntüsünü buraya ekleyeceğim. 

Haydi başlayalım o zaman..

***

Kitabın içeriği bu şekilde hazırlanmış :

 

Sağlık adına bildiğiniz kavramların büyük kısmının ilüzyonlardan ve hatalı kodlardan ibaret olduğu gerçeğiyle yüzleşmeye hazır mısınız?

Bu kitap sadece sağlıklı olmayı ve iyileşmeyi değil; kendini, özünü arayanların, ışığını yayacakların rehberi!

Bilimsel zemini sıkı tutarak bedenin, zihnin ve ruhun gerçek potansiyeline ulaşması için neler yapılması gerektiğine dair bir rehberle birliktesiniz şu an.

Bağlantıları kurmaya, bedeninizin gizemini çözmeye başladığınızda şaşkınlığınız ve öğrenme heyecanınız daha da artacak.

Her hastalığın bir mesajı vardır : Hastalık sizin gerçek anlamda iyileşmeniz, bedeninize, kimyanıza, bağırsaklarınıza, hücrelerinize, genlerinize, mitokondrilerinize ve en önemlisi ruhunuza olan “yabancılığınıza” dikkat çekmek için gelmiştir!

Gibi cümlelerle önden bir sarsıyor sizi  

Sonra Birim’in en olduğunu açıklıyor : 

B : BAĞIRSAKLAR, SİNDİRİM SİSTEMİ

İ : İNFLAMASYON

R : RUHSAL SİSTEM

İ : İNSÜLİN  DİRENCİ/ TİROİT FONKSİYONLARI/HORMONAL DENGE/HPA AKSI

M : MİTOKONDRİ / BİYOKİMYA

***

Kitabın ilk 2 bölümü, diğer bölümlere göre daha kolay okunur ve tüm konulara çerçeve çizecek nitelikte.

BİRİNCİ BÖLÜM : HERŞEYİN BAŞLANGICINA GİDEN YOL

• Bilincimizin dışında yaşanan, bedene miras kalan, duygularla kaydedilmiş öyküler gibi neredeyse hiç farkında olmadığımız süreçler, tüm karar alma mekanizmalarımızda başrolü oynar.
• Dilin duygusal ihtiyaçları ifade edemediği bir ortamda, bedenler konuşmaya başlıyor ve verilen antidepresanlar bedenin çığlığını dindiremiyor.
• Çocukluk dönemine ait benzer duygusal ihtiyaçları olanların, farkında olmadan birbirleriyle eşleşme olasılıkları yüksektir. Burada asıl kodlar, yüzün taşıdığı duygusal ifadelerde, bakışlarda, konuşurken başın boyunla yaptığı açıda, duygusal tepkilerde, yüzün simetrisinde ve davranışlarda gizlidir. O yüzden konuştuklarınız değil, hüzünlendiğiniz, küstüğünüz, öfkelendiğiniz, çocuklaştığınız, boynunuzu büktüğünüz, dudağınızı ısırdığınız, tırnaklarınızı kemirdiğiniz veya coşku duyduğunuz anlar sizinle ilgili daha çok bilgi sunabilir. Birini tanımanın en iyi yolu,  onu dinlemek değil izlemektir.
• Bu farkındalığın büyük önemi vardır; yaşadığımız olayların zaman zaman gözlemcisi olabilme yetimiz, yaralayıcı acı veren kısır döngülerin gerisindeki “duygusal ihtiyaçlarımızı” fark edip, onları kendi başımıza karşılamamız için bize imkan sağlar ve bu kısır döngülerin tek ilacı budur.
• EPİGENETİK : Genetiğin suçlayarak kadersel bir gerçekmiş gibi sunulan bir çok hastalıkta, epigenetik hastalıklar çok daha önemlidir. Çevresel faktörleri daha iyi hale getirdiğimizde, genler çok daha sağlıklı çalışabilecek, biyokimyasal reaksiyonlar daha düzenli yürür hale gelebilecektir.
• Bütün olarak iyileşme : Kök faktörlere odaklanan, merkezinde ruh sağlığının olduğu, önerilen her takviyenin, vitamin-mineralin teorisinin en ince ayrıntısına kadar ortaya konulduğu bedenle uyumlu bir sentez yaklaşımdır.
• İyileşme tek başına yapılan bir yolculuk değildir. Ben iyileşeceğim, sana dokunacağım, sen ona,o da bir başkasına. Çünkü bizler bir organa, bir dokuya ait birbirine ihtiyacı olan, biribirinden beslenen milyarlarca hücreden biri gibiyiz. Aramızda göremediğimiz bağlar var, göremediğimiz devasa bir sistemi oluşturan bilinçler gibi düşünebilirsiniz.

İKİNCİ BÖLÜM : RUHSAL SİSTEM

• Uzun bir yaşam değil, konsantre bir yaşam : Dış dünyadan aktarılmış, bir çoğu sahte olan korkularımızdan sıyrılıp iç yolculuğumuza odaklandığımızda ve bedene hücresel düzeyde şefkat gösterebildiğimizde “zaman algınız” da değişecek.
• “Hastalıklar” bir çok mesajı içinde barındırır. Kendimize nasıl davrandığımız, ne kadar şefkat gösterdiğimiz ve yolculuğumuzun yönü hakkında bizi uyarırlar. “Hastalıklar” bir çırpınış, sesini duyurmak isteyen bir öykü, beni gör diye haykıran üzeri örtülmüş bir duygu olabilir.
• “Hastalıkları doğru analiz ettiğimizde dönüşüm kaçınılmazdır”. Tanı konmuş bir hastalığınızın bulunmaması “iyi” olduğunuz anlamına gelmez. İyileşme, varoluş yolculuğuna odaklanmış ruhların gözle görünmez bağlar ile birbirine bağlı olduğunu, doğayla, kurtla, kuşla, gezegenimizle, güneş sistemimizle, galaksimizle hatta evrenle bir bütün olduğunu idrak etmekle başlar. Bedenimizi oluşturan trilyonlarca hücre, tıpkı bizler gibi canlı bir varlıktır. Kendine ait organları, özellikleri, haberleşme sistemleri, dili, ihtiyaçları, beklentileri vardır.
• Bedene yerleşmiş “ben” sandığınız minyatür bir evren var. Kendinizi tanımak ve anlamak istiyorsunuz.  Peki öykünüze, hücrelerinize ve gökyüzüne başka bir pencereden bakma cesaretiniz var mı?

SEVGİ İYİLEŞTİRİR

Bedeninizi tanımak, ne yer ne içer bilmek, neyin rahatsız ettiğini, neyin iyi geldiğini fark etmek, neyi eksikse yerini koymak ve neleri fazlaysa uzaklaştırma konusunda destek olmak; ancak gerçek bir sevgi, özveri, şefkatle gerçekleştirilecek eylemlerdir.

Sevgi iyileştirir kavramında bahsi geçen sevgi budur.

Şunu asla unutmamalı, insan öyküsüyle, bedeniyle, duygularıyla yeteri kadar haşır nesir değilse, kendine yabancı bir varlıktır.

• Erken çocukluk dönemi bizim sırlar kapımızdır. Bu kapıdan içeri adım attığınızda, neler olduğu ile yüzleşmek için yardım aldığınızda ve bugüne olan yansımalarını anlamaya başladığınızda artık hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağını bilmelisiniz.                                           

Yaşamın ilk yıllarında, anne babamız tarafından aynalanan her duygu, kendimize dair tasarımların ve gelecekte alacağımız tüm kararların, yol haritamızı oluşturan kodların, şemaların, döngülerin temelini oluşturur.

• Dünyadaki her şey duygular etrafında döner. Yaşamda sahnelenen bir çok olayın gerisinde halı atına süpürülmüş  veya fark edilmemiş duygularımız yatar. Bir kelime, ses tonu, durum, koku, tat, rüya, gıda, yüz, bakış, mimik  en derinlerdeki duyguları tetikleyebilir.
• Yetim bırakılan her duygu, kendini ortaya koyabileceği bir öyküyü, gerekirse farklı figüranlarla, farklı zamanlarda tekrar tekrar sahnelemek için fırsat kollar.
• Bu pencereden bakıldığında bugün yaşananlar asla tesadüf değildir. Bugünü anlamanın yolu, geçmişi, yarını görebilmenin yolu ise bugünü iyi analiz etmekten geçer!

GERÇEK STRES – SAHTE STRES

Gerçek stres diri tutar, savaşmayı, kaçmayı ve hayatta kalmayı sağlar. Konfor alanı dışına çıkarken yeni deneyimlere, yeni yollara yeni işlere yelken açarken stres sizinledir. Hayatınızda stresi en düşük seviyede tutmak için çaba harcarsanız, keşfetmeyi unutursunuz. Sürekli plan yapmak, konfora aşırı yönelmek, tüm riskleri hesap etme ve kontrol çabası, gerçek stresten sahte strese geçişin kilit noktasıdır.

Korkmaktan korkmak, korkuyu hissederken deneyimleyeceğimizi öngördüğümüz durumlardan kaçınmaya çalışmak, süreğen ve sahte bir stres etkisi yaratır.

Günümüzün en büyük sorunu sahte streslerdir. Sahte stresleri fark ettiğimizde kökeninde yatan öyküleri ve duyguları anlamaya çalışmak, bizi “gerçek strese” yaklaştırır.

PSİKİYATR & SEROTONİN MESELESİ

• Depresyonda, kaygı, takıntı bozukluklarında en çok kullanılan ilaçlar SERATONİN geri alım engelleyicileri (SSRI) olarak adlandırılan ilaçlardır. Bu ilaçlar iki sinir hücresi arasındaki seratonin taşıyıcılarını engeller yani depresyonun varsa buna serotonin eksikliği yol açmıştır kanısı hakimdir.
• Serotonin sinirsel habercilerden biridir. Yeterli düzeyde varlığı ve etkileşim kurduğu reseptör tipi çok önemlidir.
• Serotonin azlığı ya da çokluğu değil, serotonin reseptörlerle ilişkisi de büyük önem taşır.
• Serotonin iyi hissetmenin haberci molekülü olmasının yanısıra, beden ısısı, enerji balansı, uyku-uyanıklık döngüsü, kemik yapım-yıkım dengesi, bağırsak hareketleri, trombosit ( pıhtılaşma fonksiyonlarında görevli kan hücresi) fonksiyonları gibi bir çok hayati fonksiyonda görev alır.
• Serotonin yetersizliği ile ilişkilendirilen depresyon, anksiyete, takıntı bozukluklarında serotonin bir neden değil, sonuçtur. Serotonine yönelik her türlü tedavi kökendeki sorunları çözmeyecektir.
• Triptofan Amino Asidi ( Hindi eti, muz, kabak çekirdeği) aldığımızda, bağırsaklarımızda SEROTONİN sentezlenir.
• Bazı çalışmalarda, bağırsak beyin arasında uzanan “vagus siniri” aracılığı ile bağırsak beyine serotonin taşınabileceği iddiası bulunmakta.
• Kesin olan ise, bağırsaklarda dönüşüme uğramaktan kurtulmuş triptofan, dolaşıma geçtikten sonra kan beyin bariyerini aşar ve beyne geçer. Beyinde eğer işler yolunda ise, inflamasyon, oksidatif hasar yoksa ve yeterli vitamin-mineral varsa, serotonin sentezi yapılabilir.
• Triptofan aa’nin sadece %3’ü serotonine dönüşür.

VİTAMİN VE MİNERAL TAKVİYELERİ

• Depresyonun hücresel düzeydeki ana nedeni İNFLAMASYONDUR.
• İnflamasyon varlığında serotonin üretimi azalır, serotonin kaynaklarından başka moleküller oluşmaya başlar.
• Bağırsaklarımızdaki mikroplar vagus siniri aracılığıyla beynimizle iletişim halindedir.
• İnflasmasyon yanında insülin direnci, kan şekeri oynamaları, tiroit fonksiyonları ve oksidatif hasarlar psikiyatrik hastalıklarda büyük rol oynar.
• Depresyon ve anksiyete hastalarının neredeyse tamamında çok ciddi düzeyde D vitamini ve magnezyum eksikliği, büyük kısmında ise çinko, demir, B12, B6, folat ve iyot düzeylerinde yetersizlikler saptanmış. Ölçülüp eksiklerin giderilmesi ilk desteklerden biridir.

SİNİRSEL HABERCİLER

• İnsanlar konuşarak anlaştıkları için “gerçek” iletişim kurmaları neredeyse mümkün değildir. Sözler zihinde bir resme dönüşür ve o resim üzerinde sizde daha önceden kayıtlı olan bir duygu, düşünce veya davranış harekete geçer. Her bireyin zihinsel kayıtları, öyküleri ve tetiklenecek duyguları birbirinden farklıdır.
• Bu anlamda dil öncesi dönemlerden itibaren beynimizde oluşan habercilerin dilini öğrenmek çok işimize yarayacaktır. Hücreler arası haberleşmeyi anlamak, gerçekliğe yaklaşmak için önemli bir fırsattır.

ÖNEMLİ

Her iyileşme yolculuğunun merkezinde kişinin kendisiyle kurduğu ilişkinin yargılayıcı nitelikten şefkate dönüşmesi önemli yer tutar.

Kendisine gerçek anlamda şefkatli olan bir kişi, hücresine de şefkatlidir. Yediği ve içtiği şeylerin hücresiyle olan ilişkisini öğrenir. Kimyasını oksitosin ile besleyerek ruhunu ve fonksiyonel gerçek gıdalarla mitokondrisini doyurur, böylece gerçek olmayan açlık ataklarını daha az yaşar.

Katı beslenme kuralları, aşırı takıntılı beslenme uğraşıları ve bunu dillendiren yargılayıcı, despot söylemlere maruziyet KORTİZOL seviyenizi arttırır ve siz dünyanın en güzel gıdalarını bile sindiremez hale gelirsiniz. Çünkü kortizol varsa savaş ya da kaç devresi aktiftir ve beden sindirimle ilgilenmez.

EN ETKİLİ İLACIMIZ : GÜVENLİ BAĞLAR VE OKSİTOSİNLE KURULMUŞ SİNİRSEL YOLLAR İNŞA ETMEKTİR.

BÜTÜNCÜL YAKLAŞIMIN 3 AYAĞI

1. Bütüncül bakışa sahip, bağ kurabilme yetisi olan bir hekimin, bazal kan tetkikleri desteği ve aldığı öykünün ışığında hastanın, kimyası, hormonal sistemi, inflamasyonu, kan şekeri dengesi, bağırsakları ve metilasyon döngüsü hakkında bilgi edinmesi

2. Beslenme programını yürütecek bütüncül bir beslenme uzmanı

3. Psikoterapist : Kendine, öyküsüne yakınlaşmak için eğitimler, hatta hasta takibi yaparken bir üst gözlemciden geri bildirim almış kişilerden biri olmalı.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM KUTSAL ÜÇLÜ : BESLENME & SİNDİRİM SİSTEMİ & BAĞIRSAKLAR

• Evrimsel olarak hayatta kalmamız için bedenimizin geliştirdiği fizyolojik uyarı mekanizmalarından biri olan AÇLIK hissinin, gerçek anlamda bu duruma hizmet edip etmediğinin sorgulanması gerekmektedir.
• Aç olan beden mi yoksa ruh mu?
• Fark edilemeyen her dürtü, bireyi kendiliğinden işleyen bir tekrarlayıcı davranışın esiri yapar. Dürtünün ilacı sorular sormaktır, sorgulamak ve cevap aramaktır. Dolayısıyla açlık hissinin gerisindeki mekanizmaları sorgulamak önemli.
• BEDEN : Her biri kendi alanında organize olmuş kusursuz bir haberleşme ağının kullanıldığı, binlerce mitokondri ve trilyonlarca hücreyi taşıyan, bu oluşumla iletişim, işbirliği içinde olan ve trilyonlarca mikrop topluluğunu barındıran bir sistemdir .Varoluş itibariyle içinde bulunduğumuz bu ekosistemin işleyişini, inceliklerini, kullandığı dili, verdiği mesajları doğru analiz etmek zorundayız.
• Hücrelerimizin mesajlarını telaşla baskılamak, susturmak yerine işleyişini kavrayıp, iletişim dilini yorumlamayı öğrenmek, verdiği mesajları doğru algılamak, ihtiyaçlarını doğru tespit edip karşılayabilmek “gerçeğe” ulaşma yolculuğunda sağlam adımlar olacaktır.
• “Bedenin sahibiyim” anlayışından öte, onun içindeki milyonlarca mucizevi bağlantı silsilesinin gözlemcisi konumunda olmak, bir bakıma bu sistemin bir konakçısı, misafiri veya üyesi gibi bir kabulde olmak gibidir. Anahtar nokta, bedeni ve kendini yargısız bir gözlem yoluyla değerlendirmektir.

BESLENMEDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN AYRINTILAR

• Açlık hissinin gerçek bir uyaran olup olmadığının gözden geçirilmesi
• Öğün sırasında “parasempatik sistemde” olmak
• Öğün esnasında oturur pozisyonda, sessiz sakin, loş bir ortamda yediklerinize duyulan şükran hissiyle, sevdiklerinizle göz göze temas kurarak yediğiniz yiyecekler sizi tam anlamıyla besleme potansiyeline sahiptir.
• Gıdaları iyi çiğnemek, mide asidi

EN ETKİLİ İLACIMIZ :

GÜVENLİ BAĞLAR VE OKSİTOSİNLE KURULMUŞ SİNİRSEL YOLLAR İNŞA ETMEKTİR.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : INFLAMASYON

• Bedendeki virüs, parazit, bakteri gibi hastalık oluşturma potansiyeli olan, beklenmedik misafirlerin bertaraf edilmesi ya da herhangi bir nedenle ortaya çıkmış doku hasarının sınırlanmasını sağlayarak iyileşmeye yardımcı olan bir bağışıklık yanıtıdır.
• Akut yani kısa vadede beden için çok önemli olan bu yanıtın uzun süreli hale gelmesi, görünür belirtilerin de ötesinde kalıcı kronik hastalıklara yol açabiliyor :     Düşük yoğunluklu sessiz inflamasyon! ( Beden için devamlı bir tehdit algısının olması )
• İnflamasyonu besleyen ana faktörler
  • • Beslenme & Bağırsaklar
    • İnsülin Direnci
    • Ruhsal Durum
    • Uyku Düzeni
    • Düzenli Fiziksel Aktivite

İNFLAMASYONA ETKİ EDEN TAKVİYELER

Bu destekler henüz inflamasyon sürecinin ilk aşamalarına etki ederek, ileride gerçekleşmesi olası bir çok kronik hastalığın ya da aktif hastalıkların beslendiği yolaklara olumlu katkı sağlarlar.

• • • Omega 3   ( Omega 6 ile dengesi, DHA ve EPA konusu)
    • Kurkumin   ( Zerdeçal)
    • Alfa Lipoik Asit ( Antioksidan)
    • N-Asetil Sistein  ( Glutatyon Oluşumunu destekler)
    • D Vitamini (Tartışmasız çok güçlü bir vitamin)

ALFA LİPOİK ASİT

Bedenimizde tüm hücre içlerinde bulunan bir antioksidandır. Hem yağda hem suda çözünen ( C ve E vitamini gibi) antioksidanların okside olduktan sonra tekrar kullanılabilir hale gelmesini sağlayan çok önemli bir moleküldür. Mitokondrilerin enerji üretimi sonrası oluşan küllerin temizlenmesinde rol oynar.

Kaynakları : Nasıl yetiştiği bilinen brokoli filizi, ıspanak, pancar ve özgür hayvanlardan elde edilen kırmızı et, ciğer

N-ASETİL SİSTEİN

Vücudun ana oksidini olan “glutatyon”un ana kaynaklarından biridir.

Önemli : Çocuklarda rahatlıkla kullanılan ağrı kesicilerden “parasetamol” glutatyon seviyesini düşürerek savunma sistemimizi ciddi olumsuz etkiliyor.

D VİTAMİNİ

Eksikliği derhal giderilmesi gereken, inflamasyon ve otoiümün hastalıklar konusunda etkinliği ispatlanmış çok güçlü bir vitamindir.

Beşinci Bölümde detaylı incelencek!

BEŞİNCİ BÖLÜM :

İNSÜLİN DİRENCİ, METABOLİZMA, MİTOKONDRİ, TİROİT FONKSİYONLARI, HORMONAL DENGE

• Metabolizma : Enerji üretiminde kullanılan vücuttaki tüm kimyasal reaksiyonları ifade eder.
• Bu enerji hücrelerin büyümesi, bölünmesi, önemli bilgilerin sentezlenmesi, kasların kasılması, biriken toksik maddelerin, toksinlerin uzaklaştırılması, sindirim enzimi üretilmesi gibi bir çok önemli reaksiyonda kullanılır.
• Enerji üretiminde meydana gelecek bir problem, sistemin bütünü etkileme potansiyeli taşır.
• Enerji üretiminde 3 ana molekül ( Tam kapasite çalışması için Vitamin, Mineral, Su gerekli)
  • • Karbonhidrat
    • Lipit
    • Protein
• Mitokondri : Hücrenin güneşidir. Kendine ait çift katllı bir zar yapısına ve hatta kendi DNA’sina sahip bir mikro organdır. İçinde bölünme, sentez, enzimatik reaksiyonlar gibi süreçleri yürütebilme potansiyeline sahiptir.

ÖSTROJENİN ÖNEMİ

Kadınlık Hormonları Dengesi

• Hipotalamus ve hipofiz bezi vasıtasıyla yumurtalık hücrelerinde “östrojen” ve “progesteron” salgılanır. Östrojen Progesteron dengesi, her kadın bedeni için önemli bir konudur.
• Östrojen; kadının dişi olduğunu hissetmesinde, cinsel istek, vajinal ıslanma fonksiyonlarında başrol oynar. Kemik erimesinin engellenmesi, kalp damar sağlığı, beden kolesterol dengesi gibi hayati fonksiyonlarında da görev alır.
• Menopozla birlikte östrojen düşmeye başladığında en çok etkilenen organlardan biri : BEYİN Hafıza merkezi olan hipokampüste, plan yapma, problem çözme, karar verme gibi görevleri olan PFK bölgesinde östrojen reseptörleri fazladır.
• Progesteron bir çok mekanizma ile östrojenin yaratabileceği olası riskleri geri çevirme özelliğine sahiptir.
• 35 yaşından sonra menopoza kadar kadın yumurtalık hücreleri fonksiyonları zayıfladıkça, progesteron düzeyi östrojene göre daha fazla düşüş gösterir.
• “Östrojen baskınlığı” oldukça yaygın bir durum. Klinik durumlar göz önünde bulundurulmalı. (Syf.226)
• Buğday için kullanılan tarım ilaçlarından biri östrojeni taklit eden toksik bir madde ve ekmek bir çok kişide DNA hasarı yapmış olabilir.

Östrojen Baskınlığı

• İçtiğimiz suyla, aldığımız havayla, yediğimiz içecekle ve derimize temas eden her türlü maddeyle doğrudan bir çok zehre maruz kalıyoruz. Bütünsel iyileşme yolculuğunda, toksik maddelerden uzaklaşılarak, kaynağı ve içeriği güvenli ürünlere ulaşmak için çaba harcamak büyük önem taşıyor.
• Östrojen yükünü arttıran bir diğer önemli faktör yağ dokusu : insülin direnci, bel çevresi genişliği, karaciğer yağlanması gibi klinik durumlar. Bu durum düzeltilmeden hem östrojen üretimi artışı hem de atılım güçlüğü gibi sorunlarla karşı karşıya kalırız.
• NELER YAPILMALI?
  • Hormonal denge için : İnsülin direnci, metabolik sendrom, bağırsak mikrobiyata dengesizliği, inflamasyon, metilasyon sorunları, ruhsal sistem gibi kök faktörlere odaklanalım
  • Tiroit fonksiyonları ( sadece bir iki tetkikle değil, gerçekten sağlıklı çalışıyor mu?)
  • Antiinflamatuar Diyet Planı  ( Omega 3, Zeytinyağı, Zerdeçal, Zencefil, Yeşil Yapraklı Sebzeler) Kaynağı bilinmeyen et/süt ürünleri hormonal dengeyi bozar.
  • Diyette yüksek lif ( kuruyemiş, kurubaklagiller, muz, yulaf, karahindiba, keten tohumu) hem östrojen hem de toksik madde atılımı sağlar.
  • Brokoli, Brokoli Filizi, Karnabahar, Soğan, Sarımsak, Kırmızı Pancar, Lahana : Sülfür içeren gıda tüketimi düzenli olmalı
  • Metilasyonun desteklenmesi ve eksik mineral/vitaminlerin yerine konması
  • Klinik duruma göre N-asetil sistemin, Alfa-R Lipoik Asit, İyot, Melatonin, Glutatyon, Selenyum, Omega3, Kurkumin, Deve Dikeni, Resveratol Destekleri
  • Alkolün kısıtlanması

Progesteronun Önemi ve Menopoz

• Herşeyden önce  : Bütüncül Yaklaşıma sahip kadın doğum hekimi.
• Menopozal sürecin ortaya çıkaracağı olası problemlere ve hormonal destek ihtiyacına dikkat etmek gerekiyor. ( syf. 234)
• Öykünüzü, ek hastalıklarınızı, kullandığınız ilaçları, bağırsaklarınızı, karaciğerinizi, ruhunuzun ihtiyaçlarını, östrojen, progesteron düzeylerinizi, rahim duvarı kalınlığınızı öğrenme çabasında olan bütüncül yaklaşıma sahip kadın doğum hekiminiz kontrolünde; ciltten, vajinal yolla uygulanacak östrojen ve ağızdan, vajinal ya da krem olarak önerebilecek doğal progesteron destekleri son derece işlevsel olabilir.

ALTINCI BÖLÜM : METİLASYON VE DÖNÜŞÜM

Hangi Konu Başlıkları Var

1. B12 Vitamini

2. Homosistein yüksekliği / düşüklüğü

3. Folik Asit

4. Fosfatidilkolin Sentezi

5. Histamin ve İntoleransı

6. Östrojen Detoksifikasyonu

7. Glutatyon ve Melatonin

8. METİLASYON ile ilişkili VİTAMİN ve MİNERALLER

MELATONİN- önemli

Beyin, retina (göz), kardiyovasküler sistem, karaciğer safra kesesi, bağırsaklar, böbrekler, bağışıklık hücreleri, yağ hücreleri, prostat ve meme epitel hücreleri, yumurtalık granüloza hücreleri, rahim kas hücreleri ve ciltte melatonin reseptörleri bulunmaktadır. Kısaca melatoninin bedende etkili olmadığı yer yoktur!

Melatonini desteklemenin en iyi yolu :

Yatağa gitme konusunda geç kalmamak, düzenli bir uykunun sağlanması, sağlıklı işleyen bir sindirim sistemi ve metilasyon dengesidir.

Diyerek özetime burada son veriyorum. 

Son bölümde Örnek Vakalar var, hastaların sağlıklarına kavuşma hikayeleri. Otizm teşhisli çocuktan, hastalığını geçmeyeceğini kabullenip bununla yaşamaya çalışan insanlara kadar sizi motive eden hikayeler var. 

Bu hazırladığım kitap özeti aslında daha çok kendim için; yazarak daha iyi anladığım ve içselleştirebildiğim için. Size faydası da belki içeriğe bakıp, kitabı satın almaya karar vermek olabilir. Ya da özet içindeki bazı cümleler algıda seçicilik olarak size parlar ve bu konunun üzerine gitmek isteyebilirsiniz. Her şekilde “bilgi”  paylaşınca değerli, eğer bu satırları okuyorsanız, bilin ki bu da evrenin bir oyunu Tesadüf diye bir şey yok, bir kan tahlili mi yaptırsanız ne yapsanız?  

Sevgilerimle..

15.10.2020 

 

KİTAP ÖZETİM ÇOK YAKINDA…

 

 

KİTAP ÖZETİM ÇOK YAKINDA…

 

 

KİTAP ÖZETİM ÇOK YAKINDA…

 

 

KİTAP ÖZETİM ÇOK YAKINDA…