İsterseniz önce Sessiz Kitap kavramına göz atalım. 

SESSİZ KİTAPLAR: Metin içermeyen resimli kitaplardır. Çoğu sessiz kitap yaşsız kitap kategorisine girmektedir. Ancak özel olarak çocuklar için tasarlanmış sessiz kitapların yanı sıra özel olarak yetişkinler için tasarlanmış sessiz kitaplar da vardır.

Sessiz kitaplarda anlatıcı rolünü illüstrasyonlar üstlenir. Hikâye resimler üzerinden alımlanır. Konu ve kurgu çeşitliliği bakımından sınır tanımayan sessiz kitaplar okuyucunun hayal gücünden ve özgül hayat deneyiminden beslenen özgür yorumuna geniş yer bırakır.

Çocuk okurun baktığı yer ya da gördüğü şey yetişkin okurdan farklı olabileceği için (ki aynı şey aynı yaşlardaki bireyler için de geçerlidir) sessiz kitaplar da tıpkı yaşsız kitaplar gibi farklı düzlemlerde okunabilir, farklı yaşlara uygun içerikler barındırır. Sessiz kitaplar, yaşları birbirine yakın ama okuma becerileri farklı düzeyde çocuklar ya da ayrı kuşaktan bireyler tarafından birlikte okunabilir. Okurlarını eşit koşullarda anlatmaya ve yorumlamaya teşvik eden sessiz kitaplar okuma zayıflığı bulunan, bu yüzden de kitaptan korkan ya da okumaya direnç gösteren çocuklar için özellikle işlevseldir.

Sessiz kitaplar dünyada ‘silent books’ diye anılır. Sözcükleri kullanmadan, görseller ile hikayeyi anlatmak, çocukların hayal gücünün daha kuvvetli ortaya çıkmasını sağlarken, diğer yandan da jest ve mimikleri, sözsüz iletişim yollarını daha iyi gözlemlemelerini sağlar.

Dünyada pek çok örneği olan bu kitapları maalesef ki Türk yazarlarımız çok da tercih etmiyor. Bu kitaplar özellikle kendini sözel olmayan yollar ile ifade etmeye çalışan çocuklar için ideal. 

Faydalarına bakacak olursak : 

- Bir kitaptan birçok hikaye üretebilirsiniz. Okuyucu resimlere bakarak kendi hikayesini oluşturur.

- Sessiz kitaplar dil eğitiminde kullanılmak açısından çok elverişlidir. Kelimelerin ve cümlelerin tekrarı, kitabın içeriğine uygun kelimelerin bulunması çok işlevli bir pratik sunar.

- Yeni kelime öğrenme ihtiyacını tetikler ve cümleler kurdurur. Yabancı dil eğitiminde de kullanılabilir.

- Çocukları doğaçlamaya ve tahmine açık hale getirir.

- Farklılıklar, çeşitlilikler ve yeni perspektifler hakkında fikir alışverişi doğar.

- Sessiz kitaplar farklı dilleri konuşan insanlar arasında da ortak bir dil yaratılmasını sağlar. Özellikle mülteci çocuk ve yetişkinlerle yapılan çalışmalarda çok faydalanılmaktadır.

- Sanat ve illüstrasyon üzerine yorumlar geliştirmeye teşvik eder. Çocuklar nasıl bir teknik kullanıldığı, hangi sanat akımından etkilenildiği konusunda öğretmenleriyle tartışabilirler.

***

Okul öncesi dönem için özellikle sessiz kitapları kesinlikle öneriyorum. 

Ben hatta bir dönem Nilay Yılmaz'ın "Sessiz Kitaplar Konuşuyor" atölyesine katılmayı çok istemiştim, nasip olmamıştı. İçinde bulunduğumuz özel dönem bitince, takip edip katılmak istiyorum. 

VANESSA'NIN YANINDAYIM kitabına dönersek ; konumuz Zorbalık. Çocukların sıkça karşılaştığı ve hem uzmanların hem de anne babaların çözüm aradığı bir sorun.

Vanessa’nın Yanındayım, yaşanmış bir olaydan ilham alan bir öykü. Amerika’da bir üniversite öğrencisinin zorbalığa uğraması ve ertesi gün 300 sınıf arkadaşının ona okul yolunda eşlik etmesi Kerascoët’in çıkış noktası olmuş.

Zorbalığa karşı iyiliğin galip gelmesi mümkün mü? Bu hikaye işte bunu kanıtlıyor, yapılan küçük bir iyiliğin ne kadar büyük bir güce dönüştüğünü.  Zorbalığa seyirci kalmak yerine nasıl karşı durabileceğimiz, bu sessiz kitapta tek bir sözcük bile kullanılmadan anlatılıyor. 

Yapılan küçük bir iyilik birçok insana ilham verebilir.

Vanessa sınıfa yeni gelen öğrencidir. Okul çıkışında zorba bir çocuk tarafından dışlanarak kalbi kırılır. Bu olayı gören Vanessa’nın sınıf arkadaşı ise ona destek olmak için ne yapabileceğini düşünür ve sonunda yaratıcı bir yol bulur. Yaptığı küçük bir iyilik, kartopu gibi büyüyerek okuldaki tüm çocukları sarar ve zorbalığa karşı galip gelir. 

Kitabın sonunda bir de kılavuz bulunuyor.

• Çocuklar için :  Zorbalık eden birine nasıl yardımcı olabilirsin?
• Ebeveynler için : Çocuklarla bu öykü üzerine konuşurken kullanabileceğiniz bir kaç sözcük. 

Okul öncesi veya ilkokulda çocuğunuz zorbalıkla ilgili bir olay yaşamamış dahi olsa, yaşadığı zaman anlamlandırabilmesi ve güvenle karar alıp uygulayabilmesi amaçlı, kütüphanenizde bulundurmanızda fayda olduğunu düşünüyorum. 

Bu arada; Kerascoët ne kadar da ilginç bir isim, takma isim gibi diyorsanız haklısınız;  resimledikleri Karanlık Güzel adlı çizgi romanla New York Times çok satanlar listesine giren Kerascoët, çizer karı koca çift Marie Pommepuy ve Sébastien  Cosset’in kendilerine taktıkları isimmiş. 

KİTAP ÖZETİM ÇOK YAKINDA...

 

Çocuklar henüz büyüme ve gelişme aşamasında oldukları için etkileşimlerini bazen hafife alabiliriz.İlişkilerini yüzeysel , birbirlerine etkilerini ise geçici kabul edebiliriz. Oysa çocuklar en az yetişkinlerinki kadar gerçek , derin ve karmaşık bir sosyal yaşama sahiptir, özveriden entrikaya , iyilikseverlikten zorbalığa , birlik olmaktan dışlanmaya, rekabetçi ittifaklardan gruba hükmetme hırsına kadar her şey, çoğunlukla da birbirlerine karışarak , çeşitli biçimlerde karşımıza çıkar.
 
Çocuklar ne zaman bir araya gelseler, tüm işleyişi yeni baştan şekillendiren sosyal dinamikler yaratırlar.Farklı niteliklere sahip gruplar oluşmakla kalmazlar , bir sosyal hiyerarşi inşa edip basamaklarınada yerleşirler. Bu yapı içindeki sosyal etkiler kimini önder konumuna getirirken, kiminde de reddedilip dışlanan mazlumlar yaratır ; kimi grubu popüler kılarken , kimini aykırılaştırır. Ama ne olursa olsun, çocuğun kendini tanıdığı , yeterlik ve özelliklerini keşfettiği , doğru ve yanlışla denelemer yaptığı bu sosyal yaşam oluşturur.
 
İlişkilerde ve duygular konusunda büyük oranda deneyimsiz olan çocuğu bu karmaşık sosyal dünyada yönlendiren ise arkadaşlık olgusudur. Çocuk , arkadaşları sayesinde denemeler yapma cesareti bulur. Çünkü arkadaş , öz keşfe olanak tanıyacak korunaklı alanı yaratan kişidir . Sosyal yaşamın tatsızlıklarına (belli bir grupça, alaya maruz kalma , çoğunluk ile iletişimsizlik vb) karşı kalkan görevi de görür.Her çocuğun kendini gerçek benliğini bulacağı bir yere ihtiyacı vardır. İşte o yer, arkadaşlar alemidir.Yetişkinliğe giden yolda kilit önem taşıyan bazı dönüşümler orada geçilir.
 
Sıkı Dostlar , Amansız Düşmanlar , hem farklı gelişim aşamalarına göre hem de farklı koşullar ve oluşumlar penceresinden yaptığı sosyal analize çocuk toplumuna açılan penceresiz olmayı amaçlamaktadır. Hangi konuda müdahale etmeniz gerektiğini , hangi konuda ise yaşanan sorunları aslında yıllar öncesinde bebeğinizle bağlanma aşamasında çözmüş olduğunuzu daha kolay ayırt etmenizi sağlayacaktır. Dahası müdahale etmeniz gereken durumlarda (ister ebeveyn olun , ister de öğretmen ve eğitimci ) size yol gösterecek güncel bilgi ve temel ilkeler sunacaktır.  

KİTAP ÖZETİM ÇOK YAKINDA...

 

Kızınıza kafasındaki sorunlar için yardımcı olmak istiyor ve daha ilköğretim sıralarında başlayan acımasız davranışlarına uygun tepkiler göstermeye çalışıyorsunuz. Acaba gerçekten uygun tepkiler mi gösteriyorsunuz?

Her ikisi de Gelişim Psikolojisi alanında isim yapmış, üstelik anne olan Dr. Michelle Anthony ve Dr. Reyna Lindert, kendi kızları da dahil olmak üzere genç kızlar arasında -daha beş yaşından başlayarak- sosyal mücadelenin endişe verici bir modelini fark ettiler. Günümüzde, kızınızın acımasız davranışlara maruz kalması muhtemeldir. Belki siz, kızınızın yaşadığı bu gibi durumlarda ona nasıl rehberlik edeceğinizi bilmediğinizden bu konuda çekinceleriniz olabilir. 

Kızınız Acımasız Olabilir, erken yaştaki kız çocuklarının sosyal mücadelelerinde ebeveynlere yardımcı olacak bir kaynaktır. Kızınızın daha güçlü, daha mutlu ve arkadaşlarıyla ya da sosyal hayatında daha etkin ve verimli  ilişkiler kurmasına katkı sağlayacak araçlar sunan ilk kitaptır.

Kızınız Acımasız Olabilir, erken yaştaki kız çocuklarının sorunlarına ve ihtiyaçlarına odaklanır. Bu kitap, ilköğretim seviyesinden itibaren kız çocuklarının ebeveynleri ve öğretmenleri için gerekli bir kılavuzdur.

Ezik Kokarca kitabı notlarıma geçmeden önce size APA'dan ( Amerikan Psikoloji Derneği) bahsetmek isterim.

APA, bünyesinde yer alan binlerce psikiyatrist, psikolog, araştırmacı, eğitimci, psikolojik danışman ve öğrenciyle birlikte bilimsel çalışmalar yapan dünyanın en büyük psikoloji topluluğudur.

1997 yılında APA'ya dahil olan Magination Press ise, çocukların büyürken karşılaştıkları zorluklar ve problemlerle baş etme süreçlerinde onlara rehberlik edecek yenilikçi kitaplar yayınlamaktadır.

4-18 yaş çocuk ve gençlerin karşılaştığı; okul yaşantısı, korkular, yeni kardeşin doğumu, utangaçlık gibi gündelik yaşama ait zorlukları konu alan kitapların yanı sıra, dikkat eksikliği, depresyon, boşanma, ciddi hastalıklar, travma, ölüm gibi daha özel problemlerle ilgili olan kitaplar da yayınlamaktadır.

Ruh sağlığı alanında, özellikle de çocuk konusunda uzmanlaşmış profesyoneller tarafından yazılmış olan kitaplar; çocukların duygularını anlayabilmelerini ve ilgili konu hakkında bilgilenmelerini hedefleyerek pratik çözüm önerileri sunar.

Kitaplarda yer alan "Ebeveynlere ve Eğitimcilere Not" bölümünde ise ailelere, öğretmenlere, sosyal hizmet uzmanlarına, terapistlere, pedagog ve psikologlara kitapların içeriği ve çocuklara rehberlik konusunda önemli bilgiler verilmektedir.

Okuyan Us Yayınevi'nin "Okuyan Koala" markası altında yayınlanan APA Çocuk ve Gençlik Kitapları okuyuculara nasihat veren, didaktik bir dilden uzak, eğlenceli, yardımcı, eğitici ve bazen de mizahi bir okuma deneyimi sunmaktadır.

Ben kütüphanemdeki bütün Okuyan Koala serisine bayılıyorum ve kızım Lara ile iletişimimde çok faydalandım. Buraya linkini bırakıyorum - önemle incelemenizi tavsiye ederim.

https://okuyanus.com.tr/urun-kategori/okuyan-koala/

***

Ezik Kokarca, bir APA kitabıdır. 

Kitabın yaşı 6+ olarak geçiyor ama kahramanımız Emir ortaokul yaşlarında gibi görünüyor. Zorbalık olarak yaşadıkları da büyük yaşlara hitap ettiği için bence 7+ olabilir. Burada çocuğunuzla içinde bulunduğunuz duruma göre karar verebilirsiniz, bu kitabı okuyup okumama hakkında. 

Hikaye şöyle : 
Emir, Boğaç’ın ona yaptığı zorbalıklara dayanamıyor ve artık bir şeyler yapması gerektiğini biliyordu. Ama ne yapacak, nasıl bir yol izleyecekti?  Boğaç’tan nasıl kurtulacağını bilmiyordu. Yaşadığı bu zorbalıktan dolayı da kendini suçlu hissediyor ve bunun için de çevresinden yardım istemeye çekiniyordu.  Her şey daha da kötüye giderse ne yapardı?

Ailesi olanları anlayınca şaşırtıcı bir şekilde rahatlamaya başladı. Yaşadığı durumu paylaşmak ona iyi geldi ve suçluluk duygusu ailesinin de desteği ile yok oldu. Ailesi onu Boğaç’ın zorbalığından kurtaracak bir planla geldiklerinde artık Emir ne yapacağını biliyordu. Boğaç’ı yaptığı ilk zorbalıkta Rokfor Kokulu Ezik Kokarca  onu büyük bir sürprizle karşıladı.

Zorbalıkla ilgili incelediğim diğer 2 kitapla karşılaştırdığımda, ( Vanessa'nın Yanındayım ve Hayır Diyebilirsin) yaşın büyümesiyle doğru orantılı olarak zorbalık vakası derinleşiyor. Dolayısıyla zorbalığa yaklaşım daha sistematik. Aşağıdaki gibi hikayeyi 7 bölüme ayırmışlar örneğin. 

Yazar Emir'in yaşadıklarını anlatırken, ilgili sayfalarda Emir'in iç seslerini de eklemesi benzer durumları yaşayan çocuklar için empatiyi arttıracaktır bence. 

Yaş itibariyle bu kitabı henüz ben kızıma okumadım. Kitapta yazan yaşa göre okuyabileceğimi düşünüp almıştım ama okuyunca ileriki yaşlar için saklamaya karar vermiştim. Şimdi websitem için tekrar elime alınca, bir kez daha güzel bir rehber olduğunu düşündüm. Kesinlikle tavsiye ediyorum. 

Hayatımızın her alanında karşımıza bazı zorbalar çıkar. Kimi zaman bizi işyerimizde bulurlar. Kimi zaman bir arkadaş grubundadırlar. Psikolojik baskı uygulayanından, fiziksel anlamda bizi zorlayanlarına kadar yelpaze oldukça geniştir. 

Küçükken ise, bir arkadaşımızın en ufak yorumu bile bizim hayatımızı karartabilir. Bir yetişkin olup da dönüp geriye baktığımızda bu arkadaşımıza ve bizde yarattığı duyguya gülebilsek de, yaşam boyu karşımıza bu tip insanlar çıktığında irkiliriz. O eski ana geri döneriz adeta. 

Miniklerimizin bu tip kişilerden kendilerini korumalarındaki ilk adımın "teşhis koymak" olduğunu düşünüyorum. Karşısında onu mutsuz eden kişinin bir "zorba" olduğunun ve bunu kabullenmek zorunda olmadığının farkına varması kanımca en önemli nokta. 

Farkındalık, bu farkındalığı dile getirebilme cesaretini göstermek, harekete geçmek demektir, ki çözümler de bu noktadan sonra geliyor. 

İşte bu kitapta bızdıklara, Burcu'nun yaşadıkları sayesinde, zorbaları teşhis etmeyi ve harekete geçmeyi öğretmek istedim. 

Diyor Defne Ongun Müminoğlu.

Çok güzel ifade ettiği için; olduğu gibi buraya almak istedim. 

Kitabın en arkasında uygun yaş için 3+ demiş ama bence paragrafların uzunluğu açısından 4+ olduğunu düşünüyorum. Bir de çocuklar genelde kendi yaşına uygun olan karakterleri daha kolay içselleştiriyorlar gibi geliyor. Burada ana karakter ilkokul yaşlarında olmalı, çünkü arkadaşlarını telefonla arayıp plan yapabildi.

Burcu ve Berk serisi iki kardeşin maceraları diyebiliriz. (12 farklı kitap var) Burcu, Berk'e yol gösteren, zorlandığı zaman yardımcı olan bir abla. Tam Lara'lık bir durum Abla olmaya bayılıyor da..O yüzden de bu seriyi sevmiştik.

Hayır Diyebilirsin- Zorbalık serisinde; Burcu'nun başı okulundaki bir arkadaşı Ceren ile dertte. Evet doğru tahmin ettiniz; Ceren zorba bir figür. 

Burcu'nun yaşadıklarını ailesiyle paylaşma sürecinde yaşadığı zorlanma karşısında, babasının "peki bu sana nasıl hissettiriyor" cümlesi hoşuma gitti. Çünkü beden bilir

Sonrasında annesinin kendi hayatından örnek vererek "zorbalığın" yetişkin hayatında da karşına çıkabilecek bir problem olduğunu göstermesi, doğru yaklaşımlardan bir başkasıydı.

"Bir kişi neden zorba olur" sorusuna da zorbalığın olası sebeplerinden bahseden babası cevap verdi. Empati sürece dahil olursa zaten, çözüm yaklaşıyor demektir, değil mi.

Somut bir çözüm ürettiler elbette. Ceren'e karşı HAYIR diyebildiler. Ama Ceren nasıl cevap verdi, kitap bu kısma girmemiş. Bir nevi hikayeyi sonlandırmayı, biraz daha ilerletip farklı çözümler üretebilme şansını bizim bızdıklara bırakmış.

Yazar Defne Ongun Müminoğlu, benim gibi kızının doğumundan sonra işe ara verenlerden. Konunun uzmanlarıyla bir araya gelip böyle bir seri çıkarmış olması ne kadar güzel bir fikir diye düşünüyorum şu an.. Aklıma deli projeler üşüşmeye başlıyor